Ülkemizde şehirler kronolojik sıralamaya tabi tutulduğunda Adapazarı, kuruluşları yeni olan iller arasına girer. Roma Bizans devrinde bugünkü Adapazarı havzasında hiçbir yerleşim izi mevcut değildir.

          13. Asrın sonlarına doğru Osman Gazi'nin komutanlığında Konuralp, bugünkü Adapazarı havzasını fethetmiştir. İlk olarak batı Türkistan ve Azerbeycan'dan gelen göçebe Türk boyları buralarda köyler ve kentler kurmuşlardır.

          Adapazarı, Sakarya'nın iki kolu arasında meydana gelen kara parçası (ada) üzerinde kurulmuştur. 1563 yılına ait bir vesika ve 1581 yılında Akyazı Ada Kadılığına yazılan ve bu yöreden nahiye diye bahseden bir ferman bugünkü şehrin mazisini aydınlatan ilk ışıklardan biridir. Evliya Çelebi Seyehatnamesinde (1648) Adapazarı'ndan Bolu'nun nahiyesi diye bahsedilmekte ve bu yörenin yerleşim alanı olduğunu göstermektedir. Bugünkü şehrin adı, Ada köyünde kurulan pazara mahsullerini satmak üzere civar köylerden ve göçebe aşiretlerinden gelen halk tarafından ADAPAZARI olarak verilmiştir.

          II. Mahmut zamanında (1837) Adapazarı kaza haline gelmiştir. 19. asrın sonlarına doğru Kocaeli Vilayeti'nin kazası olmuştur. 22 Haziran 1954 tarihinde 6419 sayılı kanunla il olmuş ve SAKARYA adını almıştır. Adapazarı ve civarının ilk Türk sakinleri, göçebeliği terk ederek yerleşik düzene geçen Türkmen aşiretleri yörüklerdir. Bugün ADAPAZARI mahallelerinin adları Türk oymaklarının adaları ile anılır. (Tığcılar, Hasırcılar, Semerciler, Papuçcular, Yağcılar, Çıracılar gibi.)

          Marmara Bölgesinin Kuzeydoğu Bölümünde yer alan Sakarya İli; 29,57-30,53 Doğu Meridyenleri ile 40,17-41,13 Kuzey Paralelleri arasında yer alır.

          Kendi adı ile anılan ovanın Güneybatı kenarında kurulmuş olup, tarihi İstanbul - Anadolu yolunun Sakarya ırmağını aştığı noktada bir köprü başı ve kavşak noktası konumuna sahiptir. İl toprakları idari açıdan doğudan Bolunun; Göynük, Mudurnu, Düzce ve Akçakoca, Güneyden Bilecik'in Gölpazarı ve Osmaneli, Batıdan ise Kocaeli'nin Kandıra, Merkez ve Gölcük İlçeleri, Kuzeyden ise Karadenizden çevrilidir.

          İlin Merkezi olan Adapazarı Akova adıyla anılan düzlükte, Sakarya Havzasının aşağı kısmındadır. Doğudan Çam Dağı, Güney ve güneydoğudan Samanlı Dağları, Kuzeyden Karadeniz ile sınırlanan Sakarya İlinin Batıdan belirgin bir doğal sınırı yoktur. İlin yüzölçümü 4.821 km² denizden yüksekliği ise ortalama 31 m'dir.

          En yüksek tepesi 1720 m ile Keremali Dağı üzerindeki Dikmen tepesidir. Sakarya İli'nin Adapazarı merkezi ile Akyazı ve Hendek İlçeleri Akova adıyla anılan Sakarya Nehrinin aşağı bölümünde, Gevye ve Pamukova ilçeleri ise Bolu Dağlarının Gevye çukurluğunda meydana getirdiği Pamukova düzlüğünde kurulmuşlardır.

 
İl Kültür Müdürlüğü
Tel: (264) 277 36 66
Faks: (264) 277 36 67
Devlet Güzel Sanatlar Galerisi Müdürlüğü
Atatürk Parkı Heykel Altı / SAKARYA
Tel: (0 264) 274 60 26
Faks: (0 264) 277 36 67
Sakarya Müzesi
Adres: Semerciler Mah. Sait Faik Sok. No: 36 / SAKARYA
Tel: (264) 274 25 15

Turizm

          Sakarya, ülkenin sosyo ekonomik açıdan en gelişmiş yöresi olan Marmara Bölgesini Anadolu'nun diğer bölgelerine bağlayan ana ulaşım akışı üzerinde yer alması, ilin iç turizmine canlılık getirmektedir. Turizmde standart konaklama arzı Adapazarı başta olmak üzere diğer kentsel merkezlerde, İlin kıyı yerleşme yerleri olan Karasu, Kocaali ve Sapanca gölü çevresinde gelişmiştir. Turizm yatırım belgeli 4 tesisin yatak kapasitesi 446 olup, işletme belgeli mevcut 3 tesisin yatak kapasitesi 369'dur. Mahalli İdarelerden belgeli tesislerde ise toplam 2.650 yatak mevcudu vardır.

          İlimizde yayla turizminin geliştirilmesi için Turizm Bakanlığı nezninde girişimlerde bulunulmuş olup, Bakanlığın yayla turizmi çalışmaları kapsamına ilimizin de alınması sağlanmıştır. Sakarya ili, termal kaynaklar bakımından oldukça zengin bir potansiyele sahiptir. Bu konuda, özellikle Kuzuluk Kaplıcaları ilde sağlık ve termal turizmin gelişmesinin odak noktasını oluşturmaktadır.

          Kuzuluk Kaplıcaları'nda İl Özel İdaresince yapımına başlanılan sağlık ve termal turizm tesisleri, 1994 yılı içinde özel sektöre devredilmiştir. 1000 dairelik bir tatil kasabası haline getirilen tesiste, her daireye 84 C sıcaklıkta termal şifalı su verilmektedir.