Muzaffer Erzurumlu - Kemal Reisoğlu
18 Mart Çanakkale Savaşının 84. yıldönümü Bu sayfalarda sizlere, Çanakkale Savaşının pek bilinmeyen, bilinse de bahsedilmeyen yönlerini anlatmak istiyoruz. Böylece, bu savaşın yalnızca bir savaş değil, aslında ülkemiz ve dünya olaylarının şekillenmesinde önemli bir kesişim noktası olduğunu da göstermiş olacağız.
Çanakkalenin Bilinmeyen Bir Yönü
Birinci Dünya Savaşının iki yıl uzamasına sebep olan ve iki taraftan 500.000 kişinin zayiatına sebep olan Çanakkale muharebelerinde pek bilinmeyen yönler bulunuyor. Bunlardan biri de İsrail Devletinin kuruluşuna varan uluslararası siyasal, hukuksal gelişmeler içinde büyük önem taşıyan ve Yahudi milletine Filistinde bir yurt verilmesi ifadesinin ilk kez yer aldığı 1917 Balfour Bildirgesidir.
Osmanlı Devletine karşı gönüllü Siyonistlerden oluşacak birlikler kurarak çarpışma ve böylece müttefikler nezdinde prestij kazanarak İsrail Devletinin kuruluşuna kapı açan kişi Wlademir Jobodinskydir.
Jabodinsky 1908 Jön Türk İhtilalinden sonra İstanbula gelmiş, Osmanlı Devletinin iç ve dış siyasal gelişmeleriyle yakından ilgilenmiştir.
Birinci Dünya Savaşının sonucunun Osmanlıların aleyhine olacağını gören ve Osmanlı Devletinin kurtlar sofrasında paylaşılacağını, bu paylaşım da Yahudilerin de bulunması gerektiğini düşünen Jabodinsky, İngiltere ve Fransanın yanında Osmanlılara karşı yer almak suretiyle Filistinde Yahudilerin hayallerinde olan İsrail Devletinin kurulmasının hesaplarını yapar.
Bu amacına ulaşmak için, sembolik olsa bile, uygun bir zamanda girişilecek bazı çabalarla İngilterenin doğal müttefiki olabilmenin fırsatını kollar. Bu konuda kendisi gibi faaliyet gösteren Joseph Trumpiledor ile buluşur. Mısırda Gabbari Göçmen kampında yaptıkları görüşmede 23 Şubat 1915te gönüllü Siyon birliğinin temellerini atarlar. Bu konuda İngiliz komutanı General Maxwellin desteğini alırlar.
Trumpledor ve Jabodinskyin düşüncesi, oluşturulacak Siyon Birliği ile Filistinde Osmanlılara karşı mücadele başlatmaktı. Ama İngiliz general Maxwell, Siyon birliğinin Osmanlı Devletine karşı, ille de Filistinde çarpışması gerekmediğini, hangi cephede olursa olsun İngiltere yanında yeralabileceklerini ve Çanakkalenin uygun olduğunu söylemesi üzerine Jabodinsky Avrupaya bu konuda görüşmeler yapmaya gider.
Jabodinsky Avrupada, Avrupa liderleriyle siyasi görüşmeler yaparken, Trumpledor, General Maxwellin destekleriyle hazırladığı Katırlı Alay diye anılan birlikleriyle 17 Nisan 1915te İngilizlerin sağladığı Hymettus ve Anglo-Egyption gemileriyle Çanakkaleye hareket ederler. Başlarında kumandan olarak Albay Patterson ve kendisine binbaşılık payesi verilmiş olan Trumpeldor bulunmaktadır.
Siyon birliği, 6 Ocak 1916ya kadar Çanakkalede Osmanlılara karşı mücadele içinde bulundular. Muharebelere katılan Yahudiler savaşın seyrini değiştiremediler. Fakat Batı ülkelerinde ve kamuoyunda kendileri için övgü dolu yazılar yayınlatarak, büyük bir propaganda gücü elde etmiş oldular. Bu birlik savaştan sonra 1918de İngiliz kuvvetleriyle beraber Kudüsün işgalinde görevlendirildi.
Siyon katırlı gönüllü birliklerinin Çanakkale Muharebelerine İngiltere yanında katılarak rol oynaması temelde, Musevi liderlere hedefledikleri şu iki amacın gerçekleşmesini sağlamıştır:
l 2 Kasım 1917de yayınlanan Balfour Bildirisi ile İngiltere, ilk kez resmi bir belgede, Musevilere Filistinde bir yer verme fikrini benimsemiş ve şöyle denmiştir:
Majestelerinin hükümeti, Musevilere Filistinde milli bir yurt kurulmasına olumlu bakmaktadır ve bu amaca ulaşmasını kolaylaştırmak için, elindeki bütün imkanları kullanacaktır.
l Birinci Dünya Savaşı sonrası toplanan Barış Konferansında Filistin ve Siyonizm konusu gündeme getirildiğinde, büyük devletlerin davaya olumlu bakışını ve desteğini sağlar. Nitekim, bu fikrin babası ve uygulayıcısı olan Jabondisky de bu gerçeği yıllar sonra anılarında şöyle ifade edecektir:
Eğer biz, 2 Kasım 1917de Balfour Bildirisi ile Filistinde yurt edinme konusunda söz aldıksa, buna ulaşan yol Geliboludan geçmiştir.
Evet İşte Çanakkalenin tarihlere yansımayan bir yönü
Churchillin Gerçek Yüzü
Winston Churchill, 1915te genç bir İngiliz donanma bakanı olarak Osmanlının yok edilmesi amacıyla Çanakkaleye çıkarma emri vermişti. Daha sonraların purolu İngiliz başbakanı Chruchill, Çanakkaledeki bozgundan sonra istifa etmek zorunda kalmıştı.
Churchill, Çanakkalede İngiliz ordusunun bir türlü başarılı olamayacağını görünce, İngiliz Avam Kamarasında Türk askerlerini bu kez zehirli gaz ile öldürmeyi teklif etmişti. Buna insanlık adına karşı çıkanlara ise şöyle cevap vermişti: Biz insanları zehirlemeyeceğiz ki. Siz Türkleri insandan mı sayıyorsunuz? Onlar köpek ve domuz gibi ancak hayvan sayılabilir!
O sıralarda yazdığı mektuplarda ne kadar mağrur ve hırslı olduğu görülen Churchill, mağlubiyeti müttefik generallere yüklemişti. Çanakkale bozgunundan sonra ise: tarih benim ne kadar haklı olduğumu gelecekte ispatlayacaktır diyordu.
Çanakkale Zığındere-Sarıgazi Şehidliği Kitabesinden
Bu gördüğünüz ıssız vadide, her ağacın ve her taşın altını biraz kazdığınızda binlerce gencecik şehidin kemikleri bulunmaktadır. Mart ve Nisan yağmurlarında bu kemikler ortaya çıkarlar. Sonra çiçekler ve çimenler arasında kaybolurlar. Tekrar gelecek baharı beklerler.
Derelerden ve vadiden toplanan şehid kemikleri Fatihalarla toprağa gömülmüştür.
Şehidliği gezerken bastığın her zerre toprakta, vatan ve bayrağımız için ölen kahraman ecdadımızdan ve senden bir parça bulunmaktadır.
Çanakkale: Tarihin Kesişim Noktası
* Müttefiklerin amacı İstanbulu almaktı: Bunu üç yıl sonra 1918de gerçekleştirdiler. Osmanlı Devleti bu tarihte fiilen yıkıldı. Hatta tüm Anadolu ve Ortadoğu işgal edildi.
* Savaş sırasında başkentin İstanbuldan Anadoluya taşınması düşünülüyordu: 1923te Ankara başkent oldu.
* Savaştan iki sene sonra, 1918de Abdülhamid vefat etti. Osmanlı Devleti fiilen yıkıldı.
* İngiltere savaştan hemen sonra1917de Balfour Deklarasyonu ile İsrailin kuruluşuna izin verdi.
* İngiliz ve Fransızlardan Çanakkaledeki Osmanlı direnişi yüzünden destek alamayan Rus Çarlığı, 1917 yılında yıkıldı. Komünizm Batının temsil ettiği kapitalizmden sonra en önemli dünya gücü haline gelme macerasına başladı.
* Churchill 1915-16da Çanakkalede Donanma Bakanı olarak kaybetti: 1945de Yaltada İngiliz başbakanı olarak kazandı.
* Çanakkale Savaşından kısa bir süre sonra savaşta yer alan ve bir sömürge olan Avustralya ayrı devlet haline geldi. Avustralyada Anzak Günü halen her yıl 25 Nisanda en büyük milli gün olarak kutlanıyor.
* Çanakkalede 250.000 müslümanın şehit olmasına neden olan İngiltere ve Fransa, sonraları en yakın Batılı müttefikler olarak algılandı.
Genel Kayıp: 500.000 Kişi
Her iki taraf kuvvetlerinin inatla çarpışması, Çanakkale muharebelerini doğrudan doğruya bir siper savaşı haline sokmuştu. Bu cephede başarı kazanamayacağını anlayan düşman, 1915 Aralık sonu ile Ocak 1916 başlarında Çanakkaleyi tahliye etti. Savaşın başlarında kaybedilen gemilerden başka, İngilizler Goliath, Triumph ve Majestic harp gemilerini de kaybetmişlerdi. İngilizlerin kaybı 115.000i ölü olmak üzere 205.000, Fransızlarınki 47.000 idi. Türk kuvvetlerinin zayiatı da şehit, yaralı ve hasta olmak üzere 252.300ü bulmuştu. İngiltere bahriye nazırı Winston Churchill, Müttefik kuvvetlerine büyük bir darbe olan Çanakkale başarısızlığı üzerine istifa etti.
Müttefiklerin Çanakkale önüne yığdıkları deniz kuvvetleri 18 zırhlı, 12 kruvazör, 17 muhrip, 12 denizaltı, 1 uçak gemisi, 1 balon gemisi, 36 mayın gemisi, 2 hastane gemisi, 86 nakliye ve 222 çıkarma gemisi ile 42 uçaktan ibaretti. Savaşa İngilizler 400.000, Fransızlar 80.000, Türkler 700.000 askerle katıldılar.
Bizimle kıyaslanmayacak kadar geniş imkânlara sahip olan müttefik kuvvetlerin zayiatı yanında, Türkiyenin kaybı, gerçekten korkunç bir rakama ulaşmıştı. Üstelik bu savaşta verdiğimiz şehitlerin büyük bir kısmını, memleketin münevver sınıfını meydana getiren ilim ehli yedek subaylar teşkil ediyordu.
Verdiğimiz on binlerce münevver şehit, memleketimiz için ileri tarihlerde bile yerinin doldurulması imkânsız ağır bir kayıp oldu.